• Fistül Koruma Hakkında Bilinmesi Gerekenler

    Damar Giriş Yolunun Gerekliliği

    Hemodiyaliz cihazı ile diyaliz (hemodiyaliz) tedavisi uygulanan hastaların, yüksek kan akımı sağlayabilen bir damar giriş yoluna ihtiyacı vardır. Damar giriş yolu için en uygun yöntem ‘fistül’dür. Alternatif yöntemler ise yapay damar (greft)  ve kataterlerdir.

    Böbrek yetmezliği tanısıyla takip edilen hastalarda, hemodiyaliz öncesi (yaklaşık 3 ay önce)  fistül operasyonu yapılmalıdır. Bu işlem, hastanın diyaliz ihtiyacı doğduğunda hemen diyalize başlamasına imkan verecektir ve kateter takılmasına gerek kalmayacaktır.

    Fistül Ameliyatı

    Fistül operasyonu ameliyathane şartlarında lokal anestezi altında yapılır. Lokal anestezi ile yapılan operasyonlar genellikle ağrısızdır.

    Operasyon, el bileğinde veya dirsekte bulunan atardamar ile toplardamarın birleştirilmesi ile gerçekleşir. Böylece  atardamardaki kan akımı 15 ila 30 kat artar ve kanın büyük kısmı  doğrudan toplardamara geçer. Operasyon süresi yarım saat ile 3 saat arasında değişebilir.

    Hastalar operasyondan sonra yaklaşık 2-3 saat kadar gözlem altında tutulurlar. Bu süre içerisinde kanama veya erken tıkanma gibi sorunlar gözlenmez ise taburcu edilirler. Hastaların operasyon sonrası  8-12 saat  elini kullanmaması kanama riskini azaltmak açısından önemlidir. Sonraki günden itibaren de hastaların fistül geliştirici egzersizleri yapmaları önerilir. On gün süresince, iki günde bir pansuman yapılması da önemlidir.

    Hemodiyalize Girmek İçin Fistülün Haricinde Uygulanabilen Yöntemler

    Katater: Plastik malzemeden özel olarak imal edilmiş, kasıktan, boyundan veya omuzdan  büyük bir damara takılan materyaldir.  Geçici ve kalıcı katater olmak üzere ikiye ayrılır.

    Geçici kataterler özelliğine göre 1 hafta ile 1 ay arasında kullanım için uygundur. Yukarıda belirtildiği gibi hasta böbrek yetmezliği tanısı ile takip edilirken fistül operasyonu yapılmamış ve diyalize ihtiyaç duyulduğunda fistül açılmış ise fistülün olgunlaşması için  1 ila 3 ay kadar süre gerektiği için bu sürede geçici kataterle girilmesi tercih edilir.

    Kalıcı katater ise fistül veya yapay damar şansı bulunmayan hastalara, uzun süreli kullanım planlanarak takılan kataterlerdir.

    Katater uygulamasının sakıncaları;  enfeksiyon riski, kısa sürede tıkanması, takılırken oluşabilecek kalp akciğer ve damar yaralanmaları riski,  kataterin devamlı yerinde kalması ile günlük yaşamında kısıtlama  yaratması ve yeterli diyaliz yapılamamasıdır.

    Yapay damar (Greft) : Hastanın fistül şansını kaybettiği veya damar yapısının fistüle uygun olmadığı durumlarda kullanılan bir tekniktir. Yapay damarın  teknik olarak uygulanması daha zor ve ekonomik olarak daha masraflıdır. Yapay damarın ömrü fistüle göre daha azdır ve komplikasyon ( pıhtı oluşumu, enfeksiyon vb.) oranı daha yüksektir.

    Hemodiyalize giriş yolu için en uygun yönteme, hasta, nefrolog ve damar cerrahının birlikte karar vermesi daha uygundur.